Xa kufikwa ekufumaneni umbala oluhlaza okwesibhakabhaka, abantu abaninzi bayazibuza ukuba ukusebenzisa ibhedi yokuthambisa kubhetele—okanye kubi—kunokusebenzisa umbala oluhlaza phantsi kwelanga lendalo. Nangona zombini ezi zinto zibeka ulusu kwimitha ye-ultraviolet (UV), iibhedi zokuthambisa kunye nokukhanya kwelanga zahlukile kakhulu kwiUkwakheka kwe-UV, ubukhali, ulawulo, kunye neengozi zempilo.
Ukuqonda la mahluko kunokukunceda wenze izigqibo ezinolwazi oluthe kratya malunga nokuthambisa isikhumba kunye nokukhusela ulusu.
Imisebe ye-UV: Iibhedi zeTanning vs. Ilanga
Ukukhanya kwelanga kwendalo
Ilanga likhupha uluhlu olubanzi lwemitha ye-UV:
-
Imitha ye-UVAzingena nzulu eluswini kwaye ngokuyintloko zibangela ukwaluphala kwangethuba kunye nemibimbi.
-
Imitha ye-UVBzichaphazela umphezulu wolusu, zibangele ukutsha lilanga kwaye zidlala indima ekuvelisweni kwevithamini D.
Umlinganiselo we-UVA kwi-UVB uyatshintsha imini yonke kwaye uxhomekeke kwimozulu, kwixesha lonyaka, kunye nendawo.
Iibhedi zokuTshona
Uninzi lweebhedi zokuthambisa isikhumba zanamhlanje ziyakhuphaImitha ye-UVA engama-95–99%kunye nomlinganiselo omncinci we-UVB. Olu yilo lujolise ekunciphiseni ukutsha kwangoko, kodwa lukwakhokelela ekuvezweni kwe-UVA ngamandla, okuxineneyo.
Into ephambili ekufuneka uyithathe:Nangona iibhedi zokuthambisa isikhumba zinciphisa umngcipheko wokutshiswa lilanga okubangelwa yi-UVB, zonyusa kakhulu ukuvezwa yi-UVA, nto leyo enxulunyaniswa kakhulu nomonakalo wesikhumba ohlala ixesha elide.
Ulawulo Lobunzima Nokuchaphazelwa
-
Ukuvezwa lilangaakuqikelelwa. Ugqumo lwamafu, ixesha losuku, kunye nobubanzi zonke ezi zinto zichaphazela ubukhali be-UV.
-
Iibhedi zokutshisa isikhumbaukubonelela ngendlela ehambelanayo nehlala ihleliidosi enamandla kakhulu ye-UVAngexesha elifutshane.
Enyanisweni, iseshoni yebhedi yokuthambisa isikhumba yemizuzu eli-10–15 inokubonakalisa ulusu lwakhoi-UVA eninzi njengeeyure ezininzi elangeni lasemini.
Olu xinzelelo lunyusa umngcipheko wokonakala kwesikhumba okwandayo, ingakumbi xa uyisebenzisa rhoqo.
Iingozi Zempilo: Yeyiphi Eyingozi Ngakumbi?
Zombini iibhedi zokuthambisa ilanga kunye nokuchatshazelwa lilanga zinemingcipheko, kodwa uphando lubonisa rhoqo ukubaiibhedi zokuthambisa azikhuselekanga kunokukhanya kwelanga kwendalo.
Iingozi ezidibeneyo ziquka:
-
Ukwaluphala kolusu ngaphambi kwexesha
-
Ukwanda kwebala kunye namabala obudala
-
Umngcipheko okhulayo womhlaza wolusu
Iingozi ezongezelelweyo ezinxulumene neebhedi zokuthambisa:
-
Umngcipheko ophezulu we-melanoma, ingakumbi xa ukusetyenziswa kuqala ngaphambi kweminyaka engama-35 ubudala
-
Ukuqhekeka kwe-collagen ngokukhawuleza ngenxa yokuvezwa yi-UVA exineneyo
Imibutho yezempilo kwihlabathi liphela ibeka iibhedi zokutshisa ilanga njengeibangela umhlaza.
Inkangeleko vs Impilo Yolusu Yexesha Elide
Iibhedi zokuthambisa isikhumba zihlala zivelisa:
-
I-tan ekhawulezayo, emnyama
-
Umbala olinganayo ngakumbi
Nangona kunjalo, le nzuzo yobuhle iza ngexabiso le:
-
Imibimbi ekhawulezileyo kunye nokuwa
-
Ukulahlekelwa kukuqina kolusu
-
Ukwanda kwamathuba okwenzakala kwesikhumba ixesha elide
Umbala welanga—nokuba uvela elangeni okanye kwindawo yokuthambisa—eneneniuphawu lokwenzakala kwesikhumba, hayi impilo yolusu.
Ngaba ikho enye indlela ekhuselekileyo?
Kwabo bafuna inkangeleko emdaka engenamonakalo we-UV:
-
Iimveliso zokuthambisa ngaphandle kwelanga(izitshizi, iiloshini) zinika umbala ngaphandle kokuvezwa yimitha
-
Unyango lokukhanya okubomvuisetyenziswa kakhulu kwiindawo zempilo yobungcali ukuxhasa ukuvuselelwa kolusu ngaphandle kokuvezwa yi-UV
Ezi ndlela azinyusi umngcipheko womhlaza wolusu kwaye zithathwa njengezikhuselekileyo kwimpilo yolusu yexesha elide.
Isigqibo Sokugqibela: Iibhedi Zokuthambisa okanye Ilanga?
Xa uthelekisa iibhedi zokutshisa ilanga nelanga:
-
Akukho nanye kwezi ndlela ingenamngcipheko
-
Iibhedi zokutshisa ulusu zihlala zibeka abasebenzisi esichengeniamanqanaba aphezulu e-UVA agxile kakhulu
-
Ukusebenzisa rhoqo iibhedi zokutshisa ilanga kunokunyusa umngcipheko womhlaza wolusu ngaphezu kokukhanya kwelanga okuphakathi
Ukuze ulusu lube sempilweni, oogqirha besikhumba bacebisa ukunciphisa ukuvezwa yi-UV ngokupheleleyo kunye nokukhetha ezinye iindlela ezingezizo ze-UV nanini na xa kunokwenzeka.
Imibuzo ebuzwa rhoqo
Ngaba iibhedi zokuthambisa zikhuselekile kunelanga?
Hayi. Iibhedi zokutshisa ulusu zihlala zivelisa imitha ye-UVA enamandla kunelanga lendalo, nto leyo eyonyusa umngcipheko wokonakala kolusu ixesha elide.
Ngaba iibhedi zokuthambisa isikhumba ziyanceda ngevithamini D?
Uninzi lweebhedi zokuthambisa i-dawning zikhupha i-UVB encinci kakhulu, nto leyo eyenza ukuba zingabi luncedo ekuveliseni i-vitamin D.
Ngaba ukusetyenziswa kweebhedi zokuthambisa ngelanga ngamanye amaxesha kungakhuseleka?
Akukho nqanaba likhuselekileyo ngokupheleleyo lokutshiswa kwe-UV. Nokuba ukuvezwa rhoqo kunokubangela umonakalo omkhulu eluswini.